Eerst een cabrio, dan je pensioen
Nieuwsbericht - 16 juni 2011 Verbond van verzekeraars
We gaan bij onze aankopen voor de snelle, comfortabele keuze. Liever kiezen we het product dat de buren ook hebben, dan dat we luisteren naar rationele argumenten van een expert. Hoe kunnen de wetenschappelijke inzichten over de hersenen en de gedragseconomie worden ingezet om de financiële bewustwording van de Nederlander te vergroten? Daar draaide het om op de Wijzer in geldzaken platformbijeenkomst op 15 juni in Amsterdam.
De wereld zit vaak veel minder rationeel in elkaar dan we willen denken: mensen handelen op basis van emotie of uit gewoonte. Ze volgen de kudde en verklaren hun gedrag achteraf met een goede reden. Relaties van het platform Wijzer in geldzaken, waaronder het Verbond, de Consumentenbond en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, gingen aan de slag met de inzichten uit de gedragseconomie om de financiële bewustwording van jong tot oud te vergroten.
Greed is good
Victor Lamme van de Universiteit van Amsterdam toonde een scan van de hersenen en dat deel dat oplicht als we iets zien dat we graag en snel willen bezitten. En als we eenmaal de prikkel voor hebzucht hebben geactiveerd, dan willen we meer. Dit is dé verklaring waarom de autobranche schaars geklede dames voor nieuwe showmodellen auto’s laat poseren. Eenmaal geprikkeld door het naakt, gaat de man zelfs voor het lelijkste vehikel voor de bijl, aldus Lamme. Maar de hebzucht is ook een fundamentele drijfveer in ons bestaan, pleitte de wetenschapper en zette zijn betoog kracht bij met het een fragment van Michael Douglas in de film Wall Street.
Ook bij sprekers Jan Willem Bolderdijk (RuG), Fred van Raaij (Tilburg University) en Henriëtte Prast (University Tilburg en lid WRR) was de rode draad dat mensen niet rationeel handelen. Prast belichtte hierbij hoe marktpartijen die irrationaliteit nog wel eens willen misbruiken. Als consument overschatten we hoe vaak we zullen gaan sporten en kopen het dure jaarabonnement. Of we onderschatten hoeveel we bellen en gokken erop dat we binnen de belbundel zullen blijven met hogere maandrekeningen tot gevolg. Zij signaleert dat we leven in een ‘schuldenmaatschappij’. Geld lenen, later betalen of onzichtbaar met je creditcard geld overmaken is steeds gewoner geworden. Haar betoog richtte zich dan ook op de partners die zij ‘cruciale spelers’ noemde om misstanden aan te pakken en financiële producten zo in te richten dat consumenten geen drempels ervaren.
Ontvankelijk
In workshops en in een slotdebat bogen deelnemers en panel zich over de weerbarstige praktijk. Op een verantwoorde manier nadrukkelijker inspelen op emoties in de kernboodschappen rondom pensioen lijkt in ieder geval gewenst. En er zijn momenten waarop we ontvankelijker zijn voor verdieping in onze financiële situatie. Bij de grote gebeurtenissen in het leven zoals op kamers gaan, trouwen en kinderen krijgen, de zogenoemde life-events kunnen we consumenten prikkelen stil te staan bij de consequenties voor de portemonnee. Een indeling die de consumentensite van het Verbond ook hanteert om in te gaan op het waarom van verzekeren.
De meningen blijven verdeeld over de vraag of de consument zelfredzaam moet worden gemaakt. Kan hij in alle sites en brochures zijn weg vinden of wil hij er toch niet aan en is hij geholpen met vereenvoudigde standaardproducten? Feit blijft dat 72 procent van de Nederlanders volledig pensioenonbewust is.
